Betekent langer leven ook langer (gezond) werken?
De levensverwachting stijgt. Maar stijgt het aantal jaren waarin we in goede gezondheid kunnen werken wel mee?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Op 26 februari 2026 verscheen er een longitudinale Chinese studie over de Healthy Working Life Expectancy (HWLE) bij 50-plussers (Ma et al., Scand J Work Environ Health, 2026). Er werd voor deze groep gekeken naar de verschillen in werkbelasting en gezonde levensjaren. Hoe gaat dit in zijn werk?
Laten we starten met het begin: de indicatoren in het debat. Total Life Expectancy (TLE) is het gemiddeld aantal jaren dat persoon nog te leven heeft, gebaseerd op de sterftecijfers in de populatie. In Europese landen is deze levensverwachting bij geboorte 80 tot 83 jaar.
Working Life Expectancy (WLE) is het gemiddeld aan jaren dat een persoon verwacht wordt te spenderen aan werken gedurende zijn leven. In Europese landen is dit 40 tot 45 jaar. Working Life Expectancy wordt ook wel Labour Force Expectancy of Economic Activity Expectancy genoemd (Solovieva et al., BMC Public Health, 2024). Verschillen in WLE werden aangetoond naargelang het geslacht, de etnische afkomst, de socio-economische status, de werkomstandigheden en de aanwezigheid van chronische ziektes (Schram et al., Scand J Work Environ Health, 2021).
Healthy Working Life Expectancy (HWLE) is het gemiddelde aantal jaren dat een persoon verwacht wordt te werken in goede gezondheid. Iemand kan 40 jaar werken, maar daarvan slechts 32 jaar in goede gezondheid. Dan is de HWLE 32 jaar. HWLE is dus een kwestie van de kwaliteit en kwantiteit van de gewerkte jaren (Ma et al., 2020). De HWLE neemt niet zo snel toe als de levensverwachting (Pedersen et al., Occup Environ Med, 2020)!
Er bestaat ook nog zoiets als Unhealthy Working Life Expectancy (UHWLE). Deze omkering van de WHLE geeft dan weer hoeveel jaren verloren gaan aan gezondheidsproblemen (Working Years Lost, WYL) (Dudel, Lancet Healthy Longev, 2021; Undem et al., Scand J Work Environ Health, 2025).
Wat zijn zware beroepen?
De Europese bevolking vergrijst in snel tempo. Hoewel de levensverwachting stijgt, betekent dit dus niet per definitie dat er ook een langere gezonde levensduur (HWLE) is.
Hoogopgeleide werknemers hebben doorgaans wel een hogere levensverwachting én langere HWLE. Veel mensen ervaren echter een verslechtering van hun gezondheid in de jaren voorafgaand aan hun pensionering. Daarenboven verlaten veel Belgische werknemers de arbeidsmarkt vóór de pensioenleeftijd. Met name zwaar fysiek werk leidt tot diverse exit-routes (Carr et al., Occup Environ Med, 2018; Ervasti et al., Int Arch Occup Environ Health, 2019; Pedersen et al., 2020).
Gezondheidsproblemen binnen de werkende bevolking leggen druk op de pensioenregelingen wanneer zij wel langer leven maar niet in staat zijn om te langer werken.
In Nederland wil het nieuwe kabinet de pensioenleeftijd opschroeven. Dit willen ze doen door de pensioenleeftijd te verhogen met 1 jaar als de levensverwachting ook met 1 jaar toeneemt. Nu is dat nog 8 maanden per extra jaar levensverwachting. Op deze geplande maatregel kwam heel veel protest vanuit de oppositie.
De coalitiepartijen willen met werkgevers en werknemers in overleg gaan over ‘de zware beroepen’ die een uitzondering zouden krijgen. Een kwestie waarover de meningen sterk verschillen. In se vinden de meeste werknemers dat ze een zwaar beroep hebben, fysiek en/of psychisch. De lijsten die in de omliggende landen aangelegd werden, worden daar kritisch onthaald.
België heeft geen officiële lijst van zware beroepen. Beroepen en sectoren met nacht- en ploegenarbeid, de gevaarlijke jobs, met mentale belasting, met extreme stress of zwaar fysiek werk kunnen (soms) vroeger stoppen met werken. Men gaat ervan uit dat zware beroepen vaker voorkomen in laaggeschoolde en dus laagbetaalde functies. Maar dit is niet steeds het geval.
Sterkere interventies in de werkplaats, met name voor de ouder wordende werknemers met hoge beroepseisen, aanpassingen voor personen met chronische ziektes, en de toevoeging van HWLE aan de statistieken over werk en ouder worden, zijn onontbeerlijk (Ma et al., 2026).
