NRKP brengt praktijkvariaties in kaart
De Directie 'Appropriate Care' en de Nationale Raad voor Kwaliteitspromotie (NRKP) van het RIZIV hebben een gevoelig project opgezet: het analyseren van variaties in de medische praktijkvoering. Het doel is significante discrepanties in het zorggebruik te identificeren, potentieel problematische praktijken op te sporen, en samen met zorgverleners prioriteiten vast te leggen.
In een webinar over het thema herinnert het RIZIV aan de visie van de WHO op wat 'passende zorg' is: "noodzakelijke, relevante, op bewijs gebaseerde zorg, geleverd op het juiste moment, op de juiste plaats, door de meest geschikte zorgverlener en tegen de meest proportionele kosten mogelijk."
Binnen dit kader zijn twee prioriteitsgebieden geïdentificeerd: het terugdringen van "zorg met lage waarde", met andere woorden zorg die onvoldoende klinisch voordeel oplevert, en het analyseren van variaties in de praktijkvoering, wat helpt bij het opsporen van discrepanties in het gebruik en van gebieden waar verbetering nodig is.
De NRKP
Voor onze jongere lezers: de Nationale Raad voor Kwaliteitspromotie (NRKP) bestaat al sinds 2001. De NRKP telt 44 leden uit diverse sectoren, waaronder artsensyndicaten, universiteiten, wetenschappelijke verenigingen, ziekenfondsen en overheidsinstanties. Tot haar wettelijke taken behoren collegiale toetsing, het ontwikkelen van richtlijnen voor beste praktijken, het definiëren van kwaliteitsindicatoren en het geven van feedback aan artsen.
Sinds 2019 worden analyses van praktijkvariaties gepubliceerd op het platform Gezond België. In 2025 valideerde de NRKP verschillende bronnen van kwaliteitsindicatoren, waaronder het rapport over "zorg met lage toegevoegde waarde". Het RIZIV legt echter uit dat er al snel een probleem ontstond: de overgrote meerderheid van de indicatoren betrof de huisartsenpraktijk.
Om de aanpak te verbreden naar meer specialismen, werd besloten om de focus te leggen op analyses met een hoge mate van variatie. Dit proces leidde tot de goedkeuring van een standaardbrief aan medische organisaties en de integratie van deze aanpak in het akkoord artsen-ziekenfondsen 2026-2027.
'De dataset omvat 250 analyses van variaties in medische praktijken in verband met de nomenclatuur en 40 analyses met betrekking tot geneesmiddelen'
Het RIZIV benadrukt dat er al veel gegevens beschikbaar zijn. Het onderzoek omvat 250 analyses van variaties in medische praktijken gerelateerd aan de nomenclatuur, 40 analyses van medicijnen volgens de ATC-classificatie (Anatomical Therapeutic Chemical) en 25 analyses met betrekking tot zorgprofessionals.
De methodologie is gebaseerd op verschillende criteria. Het RIZIV onderzoekt met name de gestandaardiseerde gebruiksfrequentie per 100.000 verzekerden, de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per patiënt of per prestatie, de gemiddelde jaarlijkse groei tussen 2014 en 2024, het gemiddelde totale aantal gevallen, de verhouding tussen VT-patiënten en anderen, de verhouding tussen vrouwen en mannen, de mediane leeftijd van patiënten en de verhouding daghospitalisatie versus klassieke ziekenhuisopname.
Benchmarks
Elke analyse wordt vervolgens onderworpen aan een berekening van de variatiecoëfficiënt, vergeleken met een benchmark die is samengesteld op basis van de mediaan die is waargenomen in meer dan 200 analyses die in 2023 zijn uitgevoerd. Variatiepunten worden toegekend op basis van de omvang van het verschil: bijvoorbeeld één punt als de indicator de mediaan met 10% overschrijdt, twee punten bij een afwijking van meer dan 20%, enzovoort.
De NRKP richtte zich met name op chronische pijn om geografische verschillen in het aantal patiënten, de kosten per patiënt, de gemiddelde jaarlijkse groei en het gemiddelde totale aantal gevallen te illustreren. Het RIZIV streeft ernaar de soms aanzienlijke verschillen zoveel mogelijk te objectiveren op basis van regio, het sociale profiel of het zorgtraject.
Shortlist voor huisartsgeneeskunde
In de huisartsgeneeskunde is uit de 67 analyses van praktijkvariaties al een shortlist samengesteld. Onder de geselecteerde onderwerpen bevinden zich vitamine D- en vitamine B12-testen, beeldvorming van de wervelkolom, beeldvorming met CT/MRI, multidisciplinaire oncologische consulten (MOC) met huisartsen, borstkankerscreening, palliatieve thuiszorg, antidepressiva, antidiabetica en medicijnen die de botstructuur beïnvloeden.
Organisaties van zorgverstrekkers worden uitgenodigd om de praktijkvariaties te identificeren die zij werkelijk problematisch vinden, en deze toe te lichten en te rangschikken van meest urgent tot minst urgent. Ze kunnen ook andere onderwerpen aandragen.
>> Reacties kunnen tot 30 april 2026 worden verzonden naar het NRKP-adres: nrkp-cnpq@riziv-inami.fgov.be.
