Nieuw protocol moet hersenschudding bij voetbal sneller herkennen
Vervanging bij vermoeden van hersenschudding
Een internationaal expertpanel heeft op vraag van de FIFA een protocol ontwikkeld om mogelijke hersenschuddingen tijdens voetbalwedstrijden sneller en consistenter te beoordelen. Het FOCUS-protocol moet toelaten om spelers met commotio cerebri uit wedstrijd te halen.
Volgens de auteurs schieten bestaande beoordelingsinstrumenten in het voetbal zoals de Sport Concussion Assessment Tool (SCAT) tekort, omdat ze niet zijn ontwikkeld voor de tijdsdruk, omgevingsruis en spelcontext van een wedstrijdsituatie. Zo moeten bepaalde onderdelen van de SCAT6-test buiten het veld in een afleidingsvrije omgeving getest worden.
De beknopte SCAT2-test, ook bekend als de Concussion Recognition Tool (CRT), is dan weer te beperkt, want deze us uitsluitend bedoeld om mensen zonder niet-medische opleiding (zoals coaches, ouders, en vrijwilligers) te helpen bij het herkennen van mogelijke symptomen van een hersenschudding.
Test op het veld
FOCUS werd daarom expliciet ontworpen als een korte, wetenschappelijk onderbouwde beoordeling die door een arts in minder dan drie minuten aan de zijlijn kan worden uitgevoerd.
Het protocol is niet bedoeld om op het veld definitief een hersenschudding te diagnosticeren. De centrale vraag is veeleer of een hersenschudding voldoende kan worden uitgesloten om een speler veilig te laten verder spelen. Wanneer dat niet het geval is, moet de speler worden vervangen en verder medisch worden opgevolgd.
Internationale consensusprocedure
De ontwikkeling van het protocol verliep via een meerstaps-consensusproces met literatuurreview, expertinput en finale besluitvorming door een steering committee. In een eerste fase werden 101 mogelijke beoordelingsitems verzameld, waarna 57 experts deze beoordeelden op relevantie, duidelijkheid en toepasbaarheid op het terrein.
Dat proces mondde uit in een compacte checklist van 45 items, verdeeld over 11 domeinen. Daarbij gaat het onder meer om waarneembare tekenen, symptomen, oriëntatie, geheugen, oogmotoriek, balans en neurologische aandachtspunten die in de acute wedstrijdcontext bruikbaar zijn.
Lage drempel voor vervanging
Een belangrijk uitgangspunt van het protocol is de nadruk op veiligheid. Wanneer tijdens de korte evaluatie ook maar één zorgwekkend teken of symptoom aanwezig is, wordt aanbevolen om de speler onmiddellijk uit het spel te halen voor verdere beoordeling volgens de bestaande richtlijnen.
In een eerste piloottoepassing duurde de volledige beoordeling gemiddeld 2 minuten en 52 seconden. Dat suggereert volgens de auteurs dat het protocol operationeel haalbaar is binnen de beperkingen van een live wedstrijd.
Tijdens die test identificeerde het medische team drie spelers die vervangen moesten worden; bij twee van hen werd nadien een hersenschudding bevestigd.
De auteurs benadrukken echter dat verdere validatie nodig blijft voordat het protocol breed kan worden geïmplementeerd en gevalideerd op verschillende competitieniveaus.
Peek K, Massey A, Connolly R, et al. Football-Specific On-Pitch Concussion Assessment Protocol—International Consensus Recommendations. JAMA Neurol. doi:10.1001/jamaneurol.2026.2298