Vaccinatie: ‘Alles staat of valt met een goede codering’
Preventiemodule voor EMD-software
Risicopatiënten in een huisartsenpraktijk opsporen en uitnodigen voor vaccinatie zonder dat de huisarts allerlei manuele handelingen moet uitvoeren: dat is de ambitie van het project Open Prevention. Het werd ontwikkeld door de vaccinatiecel van de SSMG, de Franstalige wetenschappelijke vereniging van huisartsen, in samenwerking met dr. Benjamin Fauquert van de onderzoekseenheid eerstelijnszorg van de ULB.
De nieuwe module ‘Preventie Griep en Covid’ in het coöperatief EMD Medispring past binnen dat project. Françoise Mambourg, medeverantwoordelijke van de vaccinatiecel van SSMG, licht de voordelen en de gebruiksvoorwaarden toe.
Huisartsensoftware beschikt al over functies voor preventieve herinneringen. Die zijn echter weinig bekend, worden nauwelijks gebruikt en vereisen een reeks opeenvolgende manuele handelingen die tijd kosten.
De nieuwe preventiemodule moet dat proces automatiseren: patiënten selecteren die volgens de aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad in aanmerking komen, de arts bij de start van een vaccinatiecampagne waarschuwen, voorstellen om de uitnodigingen te versturen en vervolgens de berichten verzenden.
Wat verandert de Medispring-functie voor het opsporen van patiënten die zich niet spontaan laten vaccineren?
Dr. Françoise Mambourg: De lijst van patiënten die in aanmerking komen, wordt automatisch aangemaakt. Vervolgens kunnen tientallen of zelfs honderden herinneringen tegelijk worden verstuurd. Dat levert een enorme tijdwinst op. Deze functie sluit perfect aan bij de preventiemodule die we bij de SSMG – in overleg met Domus Medica – ontwikkelen. Het doel is om de betrokken patiënten gemakkelijker proactief te benaderen. Bij de start van het proefproject zullen we deze module kunnen testen.
Zijn de doelgroepen voor griep- en covidvaccinatie dezelfde? En hoe kunnen beide vaccinaties het best worden georganiseerd?
Er zijn enkele verschillen, waarvan sommige betrekking hebben op heel specifieke groepen. In de aanbevelingen voor 2025-2026 behoren alle zwangere vrouwen tot de doelgroep voor griepvaccinatie. Covidvaccinatie wordt daarentegen alleen aanbevolen voor zwangere vrouwen met comorbiditeiten of een hoogrisicozwangerschap.
Bij patiënten met comorbiditeiten kan griepvaccinatie al aangewezen zijn vanaf de leeftijd van zes maanden. Voor covid gaat het om volwassenen vanaf 18 jaar; minderjarigen komen alleen in aanmerking wanneer zij een ernstige chronische aandoening hebben.
Andere verschillen betreffen kinderen die langdurig aspirine gebruiken en mensen die beroepsmatig in contact komen met pluimvee of varkens: zij behoren tot de doelgroep voor griepvaccinatie. Bepaalde neuropsychiatrische aandoeningen, zeldzame ziekten en het syndroom van Down worden dan weer vermeld in de aangehaalde aanbevelingen voor covidvaccinatie. Ook de vaccinatiestrategie voor de directe omgeving is ruimer bij griep dan bij covid. Bij covid gaat het alleen om de naaste contacten van ernstig immuungecompromitteerde personen.
Bij patiënten voor wie beide vaccins geïndiceerd zijn, raad ik aan ze tijdens dezelfde afspraak toe te dienen, één in elke arm. Dat bespaart organisatie, verplaatsingen en tijd, zowel voor de patiënt als voor de vaccinator.
De opsporing steunt op de codering van de patiëntendossiers. Hoe kunnen we voorkomen dat patiënten over het hoofd worden gezien?
Alles staat of valt natuurlijk met een goede codering. Binnen het proefproject van de SSMG krijgen artsen een opleiding in het gebruik van de preventiefunctie, met inbegrip van de voorwaarden waaraan een correct ingevuld globaal medisch dossier moet voldoen. De automatisering steunt op de informatie in het dossier; de kwaliteit daarvan is dus cruciaal. Sommige patiënten moeten nog handmatig aan de lijst worden toegevoegd, maar dat zijn uitzonderingen. De tool neemt de noodzaak om het dossier zorgvuldig bij te houden dus niet weg.
'De uitnodigingsprocedure kan met één klik worden gestart'
Hoe kunnen huisartsen patiënten uitnodigen, informeren en opvolgen zonder hun praktijk extra te belasten?
De uitnodigingsprocedure kan met één klik worden gestart. De berichten kunnen links bevatten naar informatie voor patiënten. Het is ook mogelijk om bij het versturen van de herinnering automatisch een voorschrift voor het aanbevolen vaccin klaar te zetten.
Wat de opvolging betreft, wil ik één punt benadrukken: vaccinaties moeten altijd eerst in het patiëntendossier worden geregistreerd voordat de gegevens naar Vaccicard worden doorgestuurd. Patiënten uitnodigen betekent bovendien niet dat de huisarts het vaccin zelf moet toedienen. De arts en/of de patiënt kiest welke zorgverlener dat doet. Zo kan de vaccinatie worden georganiseerd zonder dat alle inentingen noodzakelijkerwijs door de huisarts gebeuren.
Hoe kan deze aanpak worden afgestemd met apothekers en verpleegkundigen?
Het devies blijft hetzelfde: altijd registreren. Welke zorgverlener het vaccin ook toedient, de vaccinatie moet worden geregistreerd. De handeling moet worden vastgelegd om een goede opvolging te waarborgen. Een uitnodiging versturen en het vaccin daadwerkelijk toedienen zijn twee afzonderlijke stappen: uit het patiëntendossier moet blijken dat de vaccinatie effectief heeft plaatsgevonden.
Welke argumenten kunnen artsen aanvoeren bij vaccinatiemoeheid, vooral tegenover covidvaccinatie?
Er bestaat geen wondermiddel. Een herinneringsbericht kan een aanleiding zijn om de persoonlijke twijfels van de patiënt opnieuw te bespreken en op basis van diens vragen de dialoog te hervatten. Automatisering maakt het gemakkelijker om contact op te nemen, maar blijft altijd ondergeschikt aan dat persoonlijke gesprek.