Shamondavirus: knudde met de knutten
In oktober 2026 werd in Frankrijk voor het eerst Shamondavirus (SHAV-Europe1) vastgesteld bij een mens. Wat weten we over deze virale zoönose?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
In oktober 2026 werd in Frankrijk voor het eerst Shamondavirus (SHAV-Europe1) vastgesteld bij een mens (Bonnet et al., EuroSurveill, 2026). Dat werd op 22 oktober bekend gemaakt door de Franse gezondheidsdienst. De patiënt had al ernstige ziektes, kreeg een zware hersenontsteking en stierf aan multipel orgaanfalen.
Dit RNA-virus (clade SHAV-EU1 en SHAV-EU2) werd voor de eerste keer in de zomer van 2026 aangetoond bij runderen, schapen en paarden in Europa. In Nigeria werd het virus al beschreven bij runderen in de jaren ’60, later in Australië, het zuiden van Afrika en het zuiden van Japan.
Enkel verticale transmissie
Het Shamondavirus behoort tot de Orthobunyavirussen en komt vooral voorbij herkauwers, zoals runderen. Het is dus in de eerste plaats een ziekte bij dieren. Koorts, diarree en daling van de melkproductie werden gerapporteerd.
Er is geen directe dier-op-dier overdracht, er is enkel verticale transmissie.
Het meest waarschijnlijk komt het door de beet van een kniijt of knut, een tweevleugelige mug met bloedzuigende monddelen. Knutten (Culicoides spp.) kunnen andere virussen verspreiden zoals het blauwtongvirus en het Schmallenbergvirus (SBV). Andere insecten zouden mogelijk een rol als vector kunnen spelen.
De overdracht via bloed(transfusie) of via het eten van vlees, rauwe melk of rauwe kaas lijkt onwaarschijnlijk (Bonnet et al., 2026). Dit is ook het geval voor de directe overdracht van mens op mens.
Er is nog zeer veel niet geweten aangezien het om het eerste (uitzonderlijke) humane geval gaat. Patiënt 0 had een ernstig verzwakt immuunstelsel (leukemie sinds november 2025) zodat we niet weten of bij mensen met een normale afweer de ziekte kan optreden. We kennen de klachten bij de mens niet, noch hoe vaak mensen besmet raken.
De Wereldgezondheidsorganisatie waarschuwde voor ‘Disease X’, een virale zoönose die de kop zou opsteken in de nabije toekomst. Dat werd gesteld juist voor het begin van de Covid-19 pandemie.
Zeer klein risico
In de 21ste eeuw hebben we onder andere al te maken gehad met MERS, SARS, Zikavirus (ZIKV), SARS-CoV-2 en recent nog het Hantavirus (HTN). Het is ‘momenteel onwaarschijnlijk dat een verdere verspreiding zal gebeuren’, stelt de WHO. Er is nog geen formele risicobeoordeling, een analyse die weken tot maanden kan duren.
De gezondheidsautoriteiten van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) beoordelden het risico voor de volksgezondheid als ‘zeer klein’.
Dit geval van Shamondavirus wijst er nogmaals op dat virale zoönosen zowel bij dieren als bij mensen de nodige aandacht verdienen de komende jaren, zelfs al gaat het om een solitaire casus bij de mens.