Critical Medicines Act nadert goedkeuring in Europees Parlement
Het Europees Parlement stemt naar verwachting op 25 november over de Critical Medicines Act. De verordening moet geneesmiddelentekorten helpen voorkomen door de Europese productie te versterken, overheidsopdrachten minder afhankelijk te maken van de prijs en gezamenlijke aankopen te stimuleren. Een verplicht mechanisme om noodvoorraden tussen lidstaten te verdelen, komt er voorlopig niet.
De Critical Medicines Act moet de Europese afhankelijkheid van buitenlandse geneesmiddelenproducenten verminderen en de bevoorradingszekerheid versterken. Vooral tijdens de coronapandemie werd duidelijk hoe afhankelijk Europa voor bepaalde geneesmiddelen en werkzame bestanddelen is van landen als China en India.
Europarlementslid Estelle Ceulemans (PS), plaatsvervangend lid van de commissie Volksgezondheid, lichtte vrijdag 20 november de belangrijkste bepalingen toe aan de pers. “Deze verordening is uiteraard erg belangrijk. Ook al lost ze niet alles op, ze betekent een belangrijke stap vooruit”, zegt ze.
De maatregelen richten zich onder meer op antibiotica, insuline en vaccins. Daarnaast moet de verordening de toegang verbeteren tot geneesmiddelen die in meerdere lidstaten onvoldoende beschikbaar zijn om aan de behoeften van patiënten te voldoen.
Prijs niet langer doorslaggevend
Een belangrijke verandering betreft de overheidsopdrachten voor geneesmiddelen. Daarbij zal voortaan naast de prijs ook rekening worden gehouden met de leveringszekerheid, de diversificatie van leveranciers en de weerbaarheid van de bevoorradingsketen.
Voor geneesmiddelen waarbij Europa sterk afhankelijk is van derde landen, voorziet het een compromis in een flexibel toepasbare Europese voorkeur. Zo kunnen aankopers rekening houden met het aandeel van de productie dat binnen de EU plaatsvindt, zowel van geneesmiddelen als van hun werkzame bestanddelen.
Daarnaast voorziet de verordening in steun voor strategische industriële projecten die de Europese productiecapaciteit moeten uitbreiden of moderniseren. Bedrijven die daarvoor nationale of Europese financiering ontvangen, zullen onder meer voorrang moeten geven aan de bevoorrading van de Europese markt.
Ook gezamenlijke aankopen worden eenvoudiger. Voortaan kunnen vijf lidstaten de Europese Commissie verzoeken om namens hen geneesmiddelen aan te kopen. In het oorspronkelijke voorstel waren daarvoor nog negen lidstaten nodig. Deelname blijft vrijwillig.
Verschillende bepalingen, waaronder die over strategische projecten en gezamenlijke aankopen, worden bovendien uitgebreid naar weesgeneesmiddelen.
Noodvoorraden blijven nationaal beheerd
Op het vlak van noodvoorraden heeft het Europees Parlement volgens Ceulemans wel belangrijke toegevingen moeten doen aan de Raad.
Het Parlement pleitte aanvankelijk voor een bindend solidariteitsmechanisme, waarbij de Europese Commissie in uitzonderlijke omstandigheden de overdracht van geneesmiddelen uit nationale reserves zou kunnen opleggen. In het uiteindelijke compromis blijft die solidariteit vrijwillig.
Ceulemans betreurt dat de lidstaten de controle over hun strategische voorraden willen behouden. De verordening moet wel zorgen voor meer transparantie en informatie-uitwisseling, zodat de aanleg van voorraden in het ene land geen bijkomende tekorten veroorzaakt in andere lidstaten.
Ook het ontbreken van duidelijke budgettaire toezeggingen voor de periode 2028-2034 noemt Ceulemans een gemiste kans. De Raad wilde daarmee niet vooruitlopen op de onderhandelingen over de volgende Europese meerjarenbegroting.
Wat verandert er voor apothekers?
Voor apothekers blijven de directe gevolgen voorlopig beperkt. Op de vraag of de verordening meer mogelijkheden biedt voor substitutie of magistrale bereidingen bij geneesmiddelentekorten, wijst Ceulemans op de grenzen van de tekst.
“Wat de mogelijkheden voor substitutie betreft, vrees ik dat deze tekst geen antwoord biedt.” Volgens haar behoort die kwestie voornamelijk tot de nationale bevoegdheden.
De Critical Medicines Act richt zich vooral op de productie en bevoorradingsketen van geneesmiddelen. Of de maatregelen daadwerkelijk tot minder tekorten leiden, zal uiteindelijk aan de apotheekbalie moeten blijken.