Apotheker versterkt plaats als vaccinator
Gevraagd naar het project waarop hij met de meeste trots terugblikt, hoeft voormalig APB-voorzitter Koen Straetmans niet lang na te denken. Het voorstel aan minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke om covidtesting naar de apotheek te brengen, springt er voor hem uit. Dat succes effende mee het pad voor Vandenbrouckes latere beslissing om apothekers ook te laten vaccineren: eerst tegen covid, later ook tegen griep.
Jarenlang was het in ons land haast ondenkbaar om apothekers als vaccinatoren te beschouwen. Nochtans tonen tal van buitenlandse voorbeelden aan dat de inzet van apothekers de vaccinatiegraad kan verhogen, precies omdat ze mensen bereiken die anders wellicht niet gevaccineerd zouden worden. Een internationale meta-analyse over griepvaccinatie (*) stelde vast dat interventies via de apotheek de vaccinatiegraad gemiddeld met 24% deden toenemen.
'De oudere patiënt staat alvast niet afkerig tegenover de apotheker als vaccinator.'
Tussen Europese landen bestaan wel grote verschillen. In Frankrijk mogen apothekers bij personen vanaf elf jaar vaccins voorschrijven en toedienen, met uitzondering van levend verzwakte vaccins bij immuungecompromitteerde patiënten. Voor covidvaccinatie kan dat al vanaf vijf jaar. Van onze buurlanden gaat Duitsland het verst. Sinds dit jaar mogen apothekers er, naast vaccinaties tegen griep en covid, ook vaccineren tegen tetanus en tekenencefalitis. In Nederland daarentegen hebben apothekers geen zelfstandige vaccinatiebevoegdheid. Zij kunnen alleen vaccineren in opdracht en onder toezicht van een ‘bevoegde’ zorgverlener.
Of die buitenlandse voorbeelden als inspiratiebron dienen, weten we niet. Feit is wel dat Koen Straetmans ook in ons land duidelijke mogelijkheden ziet om de vaccinatieopdracht van de apotheker in de toekomst uit te breiden, onder meer naar reisvaccinaties of vaccinaties tegen tetanus, hepatitis, HPV, RSV en pneumokokken.
Bij sommige artsenorganisaties blijft er weerstand bestaan, maar de patiënt lijkt er minder moeite mee te hebben. Een steekproef in opdracht van het Vlaamse Departement Zorg toont aan dat de oudere patiënt alvast niet afkerig staat tegenover de apotheker als vaccinator. Bij 65-plussers blijft de huisarts de belangrijkste vaccinator, maar apothekers nemen intussen duidelijk hun plaats in. Zo wordt 61% van de griepvaccins en 55% van de covidvaccins toegediend door een huisarts. Apothekers zijn goed voor respectievelijk 28% en 35% van de vaccinaties.
(*) Murray, E., Bieniek, K., del Aguila, M. et al. Impact of pharmacy intervention on influenza vaccination acceptance: a systematic literature review and meta-analysis. Int J Clin Pharm 43, 1163–1172 (2021).