Najaarscampagne verbreedt focus naar vijf infectieziekten
Apotheker denkt verder dan griep
Vlaamse apothekers vaccineren dit najaar opnieuw tegen COVID-19 en griep. Tegelijk sensibiliseren ze ouderen en jonge ouders over bescherming tegen RSV, pneumokokken en zona.
De COVID-19-vaccinatie start eind september, de griepcampagne volgt vanaf half oktober. Ook vaccinatie tegen RSV bij oudere volwassenen gebeurt bij voorkeur in september en oktober. Met die vertrouwde najaarsvaccinaties als vertrekpunt wil het Vlaams Apothekers Netwerk (VAN) de aandacht verbreden naar andere infectieziekten waartegen risicogroepen zich kunnen beschermen.
Vlaamse apothekers dienen ook dit jaar zelf vaccins tegen COVID-19 en griep toe. Ongeveer 85 procent van de apotheken biedt griepvaccinatie aan; voor COVID-19 gaat het om circa 75 procent. Patiënten kunnen daarnaast terecht bij hun huisarts of thuisverpleegkundige.
Vaccinatiegraad verhogen
Naast de twee vaccins die ze zelf toedienen, zullen apothekers ouderen actief informeren over RSV, pneumokokken en zona. De Hoge Gezondheidsraad adviseert pneumokokkenvaccinatie vanaf 65 jaar en zonavaccinatie vanaf 60 jaar. Een RSV-vaccin wordt aanbevolen vanaf 75 jaar, of vanaf 60 jaar wanneer er een verhoogd gezondheidsrisico bestaat.
Apothekers dienen deze drie vaccins niet zelf toe, maar kunnen volgens VAN wel helpen om de vaccinatiegraad te verhogen. Met gemiddeld honderd patiëntencontacten per apotheek per dag zijn ze goed geplaatst om mogelijke kandidaten te bereiken en naar de voorschrijvende of vaccinerende zorgverlener te verwijzen.
Dat gesprek vraagt maatwerk. Niet iedere patiënt hoeft alle vaccins tegelijk te krijgen. De prioriteit hangt af van onder meer leeftijd, gezondheidstoestand, eerder toegediende vaccins en individuele risicofactoren. Griepvaccinatie gebeurt idealiter tussen half oktober en eind december. COVID-19-vaccinatie is gepland in september en oktober. Pneumokokken- en zonavaccinatie kunnen het hele jaar door plaatsvinden.
Bescherming van baby’s
De campagne richt zich eveneens tot jonge ouders. Baby’s die tijdens het RSV-seizoen worden geboren, kunnen meteen worden geïmmuniseerd of beschermd zijn dankzij vaccinatie van de moeder tijdens de zwangerschap.
Bijzondere aandacht gaat naar de zogenoemde catch-upgroep: baby’s geboren na 16 maart 2026 die nog niet beschermd zijn en nog geen RSV-seizoen hebben meegemaakt. Zij kunnen in september en begin oktober monoklonale antilichamen toegediend krijgen.
Ruime achterstand
Vlaanderen wil tegen 2030 een griepvaccinatiegraad van 80 procent bereiken bij 65-plussers en van 90 procent bij zorgverleners en zwangere vrouwen. Voor pneumokokken wordt bij 65-plussers gestreefd naar minstens 50 procent.
De recent aangehaalde cijfers, die dateren uit 2020, tonen nog een aanzienlijke kloof. Toen was 61,2 procent van de Vlaamse 65-plussers gevaccineerd tegen griep. Bij 65- tot 69-jarigen bedroeg dat aandeel slechts 46,9 procent en bij 70- tot 74-jarigen 58,9 procent.
Door vaccinatie bij elk geschikt patiëntencontact ter sprake te brengen, wil VAN apothekers een grotere rol geven in preventie. De najaarscampagne wordt zo meer dan een prikmoment: ze wordt een aanleiding voor een breder gesprek over bescherming tegen infectieziekten.