Nederlandse gynaecoloog verwekte minstens zestien donorkinderen met eigen zaad

Een voormalige gynaecoloog van het Arnhemse ziekenhuis Rijnstate heeft in de jaren zeventig en tachtig zijn eigen sperma gebruikt bij fertiliteitsbehandelingen. Daardoor zijn zeker zestien donorkinderen verwekt. De arts blijkt bovendien drager van een erfelijke aandoening die mogelijk aan de kinderen is doorgegeven.

Het nieuws kwam eind 2024 aan het licht na een uitzending van de Nederlandse documentaireserie Spoorloos onderzoekt: Sporen van een spermabank. In de serie blijkt dat de betreffende arts verschillende kinderen heeft verwekt met zijn eigen zaad. De arts deed dat zonder dat de wensouders dit wisten.

Het nieuws leidde ertoe dat het Arnhemse ziekenhuis een intern onderzoek opstartte naar het handelen van de arts. Tot nu toe heeft het onderzoek zestien donorkinderen kunnen achterhalen, maar men vermoedt dat het er waarschijnlijk meer zullen zijn. Waarom de arts zijn eigen sperma gebruikte, is volgens het ziekenhuis vooralsnog onduidelijk. De gynaecoloog heeft tegen de onderzoekers gezegd dat hij zijn eigen zaad gebruikte als de donor het liet afweten.

Erfelijke aandoening

Uit het onderzoek blijkt ook dat de arts drager is van een erfelijke aandoening. Een van de donorkinderen kampt volgens de programmamakers met heftige gevolgen, omdat er aan vaderskant een erfelijke ziekte is doorgegeven aan haar én haar kind.

In de jaren zeventig en tachtig was er in Nederland nog geen wet- en regelgeving over fertiliteitsbehandelingen, maar waren er wél professionele richtlijnen en gedragsregels. Daarin stond bijvoorbeeld dat een arts "niet verder doordringt in de privésfeer van de patiënt dan in het kader van de hulpverlening noodzakelijk is".

Ziekenhuis doet oproep aan mogelijke donorkinderen

"Wij vinden het handelen van de arts, ook in het licht van die tijd, onacceptabel", reageert Hans Schoo, bestuurder van Rijnstate. "Er is geen twijfel dat het gebruik van eigen zaad door een arts bij fertiliteitsbehandelingen van patiënten in strijd is met de gedragsregels."

Met de zaak van de voormalig gynaecoloog als aanleiding keek het onderzoek ook breder naar hoe Rijnstate is omgegaan met fouten uit het verleden van de spermabank. Het ziekenhuis zegt zich nu te realiseren dat donorkinderen en wensouders uit de beginjaren van kunstmatige inseminatie nog steeds veel vragen hebben.

"We hebben ingezien dat het perspectief van donorkinderen enorm belangrijk is bij het beantwoorden van vragen", zegt Schoo. Rijnstate doet een oproep aan mogelijke donorkinderen van deze arts om hun DNA af te staan bij expertisecentrum Fiom.